بنابراين ، دليل اوّل قائلين به جواز نسخ تلاوت يعنى اجماع مسلمين يك ادعاى كاذب و دروغين بوده و واقعيت خارجى ، بر خلاف آن مىباشد . نقد دليل دوم : روايات اما روايات و گزارشهاى حديثى را - كه اكثر دانشمندان اهل سنت - قايل به جواز اين گونه « نسخ » در قرآنند ، در كتب و مقالات خود آورده‌اند ، بسيار زياد است ، اگر كسى همهء آنها را جمع‌آورى نمايد ، بالغ بر صدها مورد مىگردد و طرفداران نظريهء نسخ تلاوت ، آنها را دستاويز خود قرار داده‌اند . در سطورى پيش از نظر يكى از پژوهشگران ژرف‌نگر معاصر « 1 » ارائه كرديم كه به هيچ وجه حجيت شرعى ندارد و در يك جمع‌بندى تحقيقى مىتوان نقاط ضعف و اشكالهاى وارد بر آنها را به صورت ذيل برشمرده . جمع‌بندى نقد نظريهء نسخ تلاوت 1 - اسناد اين احاديث و اخبارى كه جهت اثبات نسخ تلاوت عرضه كرده‌اند به طور كلى ناصحيح بود . و ضعف ، اضطراب ، رفع ، ارسال و . . . دارند و اكثريت قريب به اتفاق عالمان اهل سنت نيز در آن خدشه وارد كرده‌اند ، بنابراين ، همگى فاقد اعتبار

--> المستصفى ، ج 1 ، ص 123 . مناهل العرفان ، ج 2 ، صص 110 و 112 . الإحكام فى اصول الإحكام ، آمدى ، ج 3 ، ص 129 . اوائل المقالات ، شيخ مفيد ، ص 101 . و البيان ، خويى ، ص 225 . نظريهء النسخ فى الشرايع السماويّة ، صص 119 - 121 . مباحث فى علوم القرآن ، قطان ، صص 258 - 259 . الفقه على المذاهب الاربعه ، ج 4 ، صص 257 و 206 . التمهيد ، معرفت ، ج 2 ، ص 281 . اصول سرخسى ، ج 2 ، ص 69 . البرهان ، زركشى ، ج 2 ، صص 39 - 40 . علوم القرآن ، عبد المنعم النمر ، و امام سرخسى نيز در « اصول الفقه » خودش نظريهء نسخ تلاوت را مردود شمرده است . ( 1 ) على حسن عريض ، پيشين ، صص 218 - 230 و جهت اطلاع بيشتر ر . ك : سيد جعفر مرتضى ، پيشين ، صص 308 - 368 وى در طى يك گفتار گسترده ، در حدود شصت صفحه از كتابش تمامى روايات و گزارشهاى رسيده در اين زمينه را جمع‌آورى كرده ، او سپس يك به يك آنها را مورد نقد و بررسى قرار داده و از درجهء اعتبار بيرون نموده است . و باز ر . ك : على كورانى ، تدوين القرآن ، چاپ اول ، قم : انتشارات دار القرآن الكريم ، ( 1418 ه . ق ) ، صص 67 - 125 .